1. UZAKTAN ALGILAMA-CBS ÇALIŞTAY VE PANELİ-2006 (UZAL-CBS-2006)

Birçok teknik ve bilimsel kaynak incelendiğinde uzaktan algılama için, genel anlamda “cisimlerle fiziksel bir temasta bulunmaksızın onların fiziksel özellikleri hakkında bilgi sahibi olabilmek”, coğrafi bilgi sistemi (CBS) için ise “arazi kullanımının, doğal kaynakların, çevrenin, ulaşımın, kentsel araçların ve diğer tüm idari belgelerin planlanmasında ve yönetiminde karar vericilere teknik destek vermek amacıyla hazırlanmış, yeryüzü ile ilgili çok geniş hacimli coğrafi referanslanmış verileri veya mekansal (geospatial) verileri (dijitalleştirilmiş haritalar, hava fotoğrafları, uydu görüntüleri, istatistiksel tablolar vb.) depolayan, kontrol eden, entegre eden, analiz eden ve görüntüleyen programları” şeklindeki ifadelerin en açıklayıcı tanımlar olduğu söylenebilir. 1970’li yıllarda yeryüzünü araştırma amaçlı ilk LANDSAT uydusunun uzaya fırlatılmasıyla uzaklık kavramının, yüzlerce, binlerce, hatta onbinlerce km olarak; klasik algılayıcıların da uydu algılayıcıları olarak tanımlanmasıyla uzaktan algılama kavramı daha spesifik bir anlam kazanmıştır. CBS’nin ise, bazı CBS yazılımlarının ilk ortaya çıktığı 1980’li yıllar ayrı tutulursa, 1960’lı yıllarda haritaların güncellenebilme olanağını da sağlayacak şekilde dijitalleştirilerek bilgisayarlara yüklenebilmesi sonucu oluştuğu söylenebilir.  CBS’nde anahtar kelime olan coğrafya ile verilere yeryüzünde mekansal bir değer verilmekte, bunlarla bağlantılı olan verilere ise öznitelik (attribute) verileri denilmektedir. Örneğin İTÜ Ayazağa Kampüsü’nün bulunduğu konumun mekansal veri olduğu; ancak verilen eğitim düzeyinin, akademik birim sayısının, öğrenci ve öğretim üyesi sayısının vb. gibi bilgilerin ise öznitelik verileri olduğu dikkate alındığında, bu iki değişik veri türünün entegrasyonu, oluşturulacak CBS’ne problem çözücü bir nitelik kazandırmaktadır.   

Başta uyduların sinoptik görüş özelliği olmak üzere, algılayıcıların spektral ve mekansal özelliklerinin günümüze kadarki hızlı gelişimi uzaktan algılama uygulamalarına çok geniş bir perspektif kazandırmış ve uydu verilerinin uygulama alanları her geçen gün hızla artmıştır. Daha sonra, diğer çeşitli yersel verilerle birlikte bu verilerin de CBS ortamına kolayca aktarılabilmesi ve analiz olanaklarının kullanıcılara sunulması, yani uzaktan algılama-CBS entegrasyonu, günümüzün en ilginç ve geniş kullanımlı entegre teknolojilerinden birini oluşturmuştur. 

Dünyada eğitim kurumları, kamu kurum ve kuruluşları, askeri kurumlar, özel sektör ve sivil toplum örgütleri tarafından uzaktan algılama ve CBS teknolojilerine büyük önem verilmektedir. Ülkemizde de uzaktan algılama-CBS entegrasyonu, özellikle son yıllarda geniş uygulama alanları bulmakta ve gelişime açık çok popüler bir teknoloji durumuna geldiği açıkça gözlenmektedir. Ancak, üniversitelerin çeşitli birimlerinde, çok sayıda bakanlıklarda, başta HGK olmak üzere askeri kurumlarda, belediyelerde ve diğer çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında, özel sektörde yoğun bir biçimde kullanılan uzaktan algılama-CBS entegrasyonunun, özel bir eğitim ve bilgi birikimi gerektirdiğini de asla unutmamak gerekir. Zira, bunun aksine bir düşünce ve/veya davranış, yanlış, eksik ve/veya yeterli doğrulukta olmayan sonuçlar elde edilmesine, dolayısıyla karar vericilerin de ciddi br biçimde yanıltılmasına neden olacaktır.

Ülkemizdeki uzaktan algılama-CBS çalışmalarını; çeşitli uydu verilerinin elde edilmesi, uzaktan algılama-CBS entegrasyonu, uygulama alanları ve bu konularda verilen eğitim olmak üzere dört ana başlıkta ele almak uygun olacaktır. Gerek ülkemizdeki özel ve kurumsal uydu yer istasyonları, gerekse uzaktan algılama-CBS entegrasyonunun çok disiplinli uygulama alanları ve bu konularda ülkemizde verilen eğitimlerin esasları ve kalitesi konusunda sağlıklı bir alt yapı oluşturmak gerekmektedir. Bu amaçla, İTÜ-Uzaktan Algılama Anabilim Dalı olarak, ülkemizdeki uzaktan algılama-CBS konularında çalışan jeodezi ve fotogrametri mühendisleri ile birlikte, diğer çeşitli disiplinlerden uygulamacı ve araştırmacıların çalışmalarını sunmaları, elde ettikleri sonuçları ve karşılaştıkları olası sorunları ortak bir platformda tartışmaları ve işbirliği olanaklarını araştırabilmeleri amacıyla düzenlenecek 1. Uzaktan Algılama-CBS Çalıştay ve Paneli’nin ülkemiz için çok yararlı olacağına inanıyoruz.

Çok geniş bir katılımın beklendiği bu toplantının her 2 yılda bir yapılmasının, sağlayacağı bu yarara süreklilik kazandıracağı inancıyla ve 27-29 Kasım 2006’da İTÜ’de buluşmak dileğiyle tüm katılımcılara saygı ve sevgiler sunuyorum.  

Prof. Dr.Derya Maktav

(İTÜ-Uzaktan Algılama Anabilim Dalı Başkanı)